Boeken en dictaten

Aanpassen aan klimaatverandering – kwetsbaarheden zien, kansen grijpen.

Aanpassen aan klimaatverandering – kwetsbaarheden zien, kansen grijpen.

Wereldwijd neemt het besef toe dat aan verdere klimaatverandering niet valt te ontkomen. De Rijksoverheid heeft met het nieuwe Deltaprogramma een belangrijke stap gezet om Nederland klimaatbestendiger te maken. Het Deltaprogramma richt zich onder andere op de bescherming tegen overstromingen en het waarborgen van de zoetwatervoorziening. Maar het dekt niet alle klimaateffecten en daarmee samenhangende beleidsopgaven.

In deze studie gaat de aandacht uit naar andere gevolgen van klimaatverandering. Weersextremen zullen bijvoorbeeld vaker voorkomen en kunnen een bedreiging vormen voor de elektriciteits-, ICT- en transportnetwerken. En een stijging van de temperatuur kan invloed hebben op de volksgezondheid. Maar er zijn ook positieve kanten aan klimaatverandering; in een warmer Nederland is bijvoorbeeld het groeiseizoen van gewassen langer, waardoor er meer geoogst kan worden.

Auteur: Planbureau voor de Leefomgeving (2015)
Download document (pdf, 11 MB)

Adaptation to Climate Change in the Netherlands. Studying related risks and opportunities.

The Netherlands, similar to many other countries, is vulnerable to climate change. With its new Delta Programme, the Dutch Government has made an important step forward towards national climate-resilience. However, the programme’s adaptation strategy does not cover all the risks and opportunities for the Netherlands in relation to climate change; instead, it focuses mainly on flood protection, freshwater supply, and spatial adaptation to urban flooding and urban heat stress.

This study shows that, in addition to the Delta Programme, more attention is needed for the impact of climate on the Dutch economy, population and nature. The changing climate calls for adaptation in many sectors and on many scales.

On a national scale the main points of urgency for adaptation to climate change concern investments in critical infrastructure and networks. Provinces, municipalities and water boards also have the task of seriously addressing climate resilience in their spatial planning. Without adequate adaptation measures, the ‘adaptation deficit’ will only increase over the coming decades.

Author: Netherlands Environmental Assessment Agency (2015)
Download document (pdf, 4.9 MB)

Adaptation to climate change in the Netherlands

Klimaatverandering. Samenvatting van het vijfde IPCC-assessment en vertaling naar Nederland.

Klimaatverandering - Samenvatting van het vijfde IPCC-assessment en een vertaling naar Nederland

Het PBL en KNMI hebben de bijna vijfduizend pagina’s tellende rapporten van het vijfde IPCC Assessment Report teruggebracht naar een samenvattend, Nederlandstalig rapport van 134 pagina’s. De IPCC-rapporten uit 2013 en 2014 - opgesteld door 235 wetenschappers - geven gedetailleerd uitleg over onder meer het klimaatsysteem, de wetenschappelijke inzichten in klimaatverandering, de risico’s en effecten ervan, de mogelijkheden voor aanpassingen maar ook over maatregelen om klimaatverandering te beperken.

Dit rapport biedt niet alleen een handzaam overzicht van de stand van zaken van de klimaatwetenschap, maar geeft daarnaast ook inzicht in de gevolgen voor Nederland.

Auteurs: Planbureau voor de Leefomgeving en het KNMI (2015)
Download document (pdf, 7.4 MB)

Climate change: impacts and vulnerability in Europe 2012. An indicator-based report.

This European Environment Agency (EEA) report presents information on past and projected climate change and related impacts in Europe, based on a range of indicators. The report also assesses the vulnerability of society, human health and ecosystems in Europe and identifies those regions in Europe most at risk from climate change. Furthermore, the report discusses the principle sources of uncertainty for the indicators and notes how monitoring and scenario development can improve our understanding of climate change, its impacts and related vulnerabilities.

Author: European Environment Agency (2012)
Download document (pdf, 32 MB)

Climate change - impacts and vulnerability in Europe 2012.

Urban Flood Management

Urban Flood Management

Along with windstorms, floods are the most common and widespread of all natural disasters. Although they can often be predicted, they cause loss of life, damage and destruction, as many urban communities are located near coasts and rivers. In terms of victims, floods are responsible for more than half the deaths caused by natural catastrophes. As flood events appear to be rapidly increasing world-wide, an advanced and universal approach to urban flooding and how to manage will help reduce flood impact.

This textbook integrates expertise from disciplines such as hydrology, sociology, architecture, urban design, construction and water resources engineering. The subject is approached from an international perspective and case studies, exercises, expert advice and literature recommendations are included to support the theory and illustrations.

Author: Zevenbergen et al. (2010)
Go to document

Het weer in de stad; Hoe ontwerp het stadsklimaat bepaalt.

Een prachtig aangelegd plein waar je wegwaait, een moderne stadswoning waarin je s zomers door de hitte niet kan slapen. Iedereen kent voorbeelden van stedelijke architectuur waarvan het ontwerp onvoldoende rekening houdt met het weer in de stad. In deze publicatie wordt op begrijpelijke en beeldende wijze uiteengezet hoe uitgekiend stadsontwerp het comfort in de stad kan verhogen. De manier waarop wij het stadsklimaat beleven, is afhankelijk van fysieke en omgevingspsychologische factoren. Aan de hand van deze factoren wordt in dit boek uitgelegd hoe de basisprocessen van het stadsklimaat werken en hoe deze met ruimtelijke ordening en stadsontwerp kunnen worden beïnvloed. Het boek is rijk geïllustreerd met fotos, principetekeningen en praktijkvoorbeelden. Het is een naslagwerk én inspiratieboek voor iedereen die werkt aan een leefbare stad: opdrachtgevers, beleidsmakers, professionals en studenten in stedenbouw, landschapsarchitectuur en planologie.

Auteur: Lenzholzer (2013)

Hetweerindestad

Voor hetzelfde geld Klimaatbestendig. Voorbeelden klimaatbestendige inrichting voor veelvoorkomende karakteristieke straten.

voor hetzelfde geld klimaatbestendig

Klimaatverandering betekent meer hitte, extreme neerslag en droogte, met meer overlast, schade en veiligheidsrisico’s tot gevolg. En ondanks dat de bewustzijn groeit en er wel al pilotprojecten plaatsvinden, wordt het nog niet overal meegenomen in de inrichting van de straat. Onderzoekers van onderzoeksprogramma Urban Technology publiceerden onlangs een boek met praktische voorbeelden voor verschillende straattypen. Neem hoogbouw, waar nu enorme groene ruimte tussen ligt: daar kunnen wadi's (beplante greppels met een doorlatende bodem) ingelegd worden. Ook effectief: meer 'bergruimte' in straten, waarin water na hevige regenbuien wordt opgevangen.

Auteurs: Kluck et al. (2016)
Download document (pdf, 6.9 MB)

Groenblauwe netwerken. Handleiding voor veerkrachtige steden.

In dit boek worden de principes op het gebied van duurzame stedenbouw en een groot aantal concrete maatregelen toegelicht. De principes en maatregelen hebben betrekking op de wateropgave, het beperken van hitte, biodiversiteit, stadslandbouw, energieopwekking uit biomassa, lucht- en leefkwaliteit. Een veertigtal gerealiseerde internationale voorbeelden op het gebied van een groenblauwe en duurzame stedenbouw toont de haalbaarheid van de principes en maatregelen aan.

Het is zowel een visionair als een praktisch en inspirerend boek voor onderwijs en praktijk. Nuttig voor ontwikkelaars, stedenbouwkundige ontwerpers, waterbouwkundigen en allen die geïnteresseerd zijn in het verduurzamen en leven in de stad.

Auteur: Pötz (2016)

Groenblauwenetwerken document

Praktijkgericht onderzoek in de ruimtelijke planvorming.

Praktijkgericht onderzoek in de ruimtelijke planvorming

Ruimtelijke planvormers zoeken naar oplossingen voor ruimtelijke  vraagstukken. Vaak ligt de nadruk op de oplossing, maar er is geen oplossing zonder dat er gedegen onderzoek aan vooraf gaat. In dit boek geven experts een uitgebreid overzicht van beschikbare onderzoeksmethoden in de verschillende fasen van de ruimtelijke planvorming, met talloze voorbeelden uit de praktijk.

Dat zijn methoden om de stedelijke en landschappelijke ruimte te analyseren, aan de hand van historie, ruimtelijke samenhang, kwaliteit, gebruik of beleving. Ook komen methoden voor visievorming aan bod, zoals referentie- en scenariostudies.

Stuk voor stuk methoden met een gedegen theoretische achtergrond en jarenlang toegepast in de praktijk. Dit boek biedt daarmee een basis aan kennis over praktijkgerichte onderzoeksmethoden binnen het vakgebied.

Auteurs: Simons en Van Dorp (2014)

Het klimaat past ook in uw straatje: De waarde van klimaatbestendig inrichten.

De makers van het boek “Het klimaat past ook in uw straatje” hopen met de voorbeelden in het boek anderen te inspireren om met klimaatbestendig inrichten aan de slag te gaan. Voor karakteristieke - en voor veel gemeenten herkenbare - straten zijn telkens vier inrichtingsmogelijkheden uitgewerkt met de bijbehorende kosten en baten. Naast de algemene overeenkomsten die straten van eenzelfde wijktypologie hebben, kunnen er ook lokale verschillen zijn waardoor klimaatadaptatie niet op eenzelfde manier kan worden ingevuld. Het gaat hier om het maaiveldverloop, de bodemopbouw en de grondwaterstanden. Deze omstandigheden kunnen per locatie sterk verschillen, waardoor sommige gepresenteerde oplossingen niet overal direct toepasbaar zijn, een iets andere werking hebben of andere kosten met zich meebrengen. Ook kunnen deze verschillen ertoe leiden dat er juist andere oplossingen mogelijk zijn dan gepresenteerd. Dit boek richt daarom niet op alle gevallen, maar op de veelvoorkomende gevallen.

Auteurs: Kluck e.a. (2017)
Download document (pdf, 8.5 MB)

Voorbeeldenboek1

Urban adaptation to climate change in Europe 2016 – Transforming cities in a changing climate.

Urban adaptation to climate change in Europe 2016

This report builds on and complements existing products and initiatives on urban adaptation in Europe. It focuses on the state of actions in the field and progress achieved since the first EEA report in 2012, and it considers this analysis in relation to current challenges: Do existing actions lead to attractive, climate-resilient cities and if not, what needs to be changed? The report aims to broaden perspectives and provide input to a review and subsequent adjustment of urban adaptation to climate change by local governments and by supporting regional, national and European institutions, researchers and other relevant stakeholders.

Author: EEA (2016)
Download document (pdf, 18 MB)