Standaard neerslaggebeurtenissen opgeleverd voor de stresstest

Stichting RIONED, STOWA, gemeenten en waterschappen hebben ‘standaard neerslaggebeurtenissen’ opgeleverd voor de stresstest. Deze standaardisering zorgt ervoor dat de uitkomsten van stresstesten beter met elkaar te vergelijken zijn en waarborgt de kwaliteit van de testen. Tijdens het maken van de standaard neerslaggebeurtenissen is nauw samengewerkt met het KNMI en de Technische Universiteit Delft.

Stresstest brengt gevolgen in beeld

Het klimaat verandert sneller dan gedacht. Om ook in de toekomst prettig te kunnen wonen, werken en recreëren, zal de omgeving anders moeten worden ingericht. Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, verschenen op Prinsjesdag 2017, beschrijft hoe die aanpassing tot stand kan komen. Gemeenten, waterschappen, provincies en het rijk spraken af dat uiterlijk in 2019 voor alle gebieden een klimaatstresstest is uitgevoerd. Deze stresstest brengt de gevolgen in beeld van wateroverlast, hitte, droogte en overstroming.

wateroverlast.png

Uitkomsten beter vergelijkbaar

Een eerste indicatief beeld van de kwetsbaarheden is te zien met behulp van de Klimaateffectatlas . Als een gedetailleerder beeld nodig is van de klimaateffecten, kan met behulp van bestaande modellen en stresstesten ‘ingezoomd’ worden. Afgesproken is dat met deze modellen en stresstesten in ieder geval naar een aantal ‘standaard gebeurtenissen’ (een bepaalde hoeveelheid neerslag, hitte etc.) zou worden gekeken, om de uitkomsten beter met elkaar te kunnen vergelijken. De standaard neerslaggebeurtenissen kunnen worden gebruikt in een stresstest die de gevoeligheid voor wateroverlast inzichtelijk maakt. Een standaardgebeurtenis helpt bij het in beeld brengen van de kwetsbaarheid, maar is geen wateroverlastnorm.

Meerdere scenario’s

Er blijkt niet één enkele extreme bui te zijn die geschikt is om overal in Nederland de kwetsbaarheid te bepalen voor wateroverlast. Gebieden verschillen namelijk sterk van elkaar. Daarom zijn er meerdere scenario’s opgesteld (zie tabel hieronder). Het advies is om alle scenario’s door te rekenen en bij het voeren van de risicodialoog gebruik te maken van het meest relevante scenario voor het betreffende gebied.

Scenario's
Schaal Herhaling Duur

Hoeveelheid (mm)
klimaat 2050

Lokaal 100 1 uur 70
Lokaal 250 1 uur 90
Lokaal 1000 2 uur 160
Regionaal 100 48 uur* 120
Regionaal 250 48 uur* 130
Regionaal 1000 48 uur* 160

*In het voorjaar van 2019 wordt een onderzoek van KNMI en HKV Lijn in Water afgerond naar de neerslagstatistiek voor langdurige buien. Uit tussentijdse berekeningen blijkt dat de huidige hoeveelheden flink zullen toenemen. De neerslagstatistiek voor kortdurende buien is geactualiseerd in het voorjaar van 2018 .

Toelichting bij de tabel

Schaal: Maak bij het doorrekenen onderscheid tussen lokale en regionale schaal.

Herhaling: Bereken de gevolgen van een reeks van neerslaggebeurtenissen die eens in de 100, 250 en 1000 jaar kunnen voorkomen. Uitgangspunt hierbij vormen de buien die voor 2050 worden verwacht, omdat eventuele maatregelen ook dan nog moeten werken.

Duur: Maak zowel een berekening voor een neerslaggebeurtenis van 1 uur, als van een neerslaggebeurtenis van 2 uur (en met diverse herhalingstijden). Deze buien zijn met name relevant voor de lokale schaal met hellend gebied en kleine polders. Op regionale schaal is het ook van belang om te kijken naar het effect van neerslaggebeurtenissen die 48 uur duren. Dat geldt met name voor het regionale watersysteem in het landelijk gebied.

Vervolg

De opstellers van de standaard neerslaggebeurtenissen zullen nagaan welke overige elementen nog gestandaardiseerd kunnen worden, om de vergelijkbaarheid en de kwaliteit van de resultaten van de stresstest verder te vergroten. Dat kunnen overige invoergegevens zijn (bijvoorbeeld de hoogteligging), maar ook randvoorwaarden bij simulaties (uitvoer). De uitkomst hiervan wordt eind 2018 verwacht.

Naast de standaard neerslaggebeurtenissen voor het in beeld brengen van de kwetsbaarheid voor wateroverlast, wordt ook gewerkt aan standaarden voor de klimaateffecten hitte en droogte. De standaardisatie is nadrukkelijk geen keurslijf maar moet de stresstesten ondersteunen – en de afwegingen die gemaakt worden op basis van die stresstesten.