Natuur als oplossing voor klimaateffecten in de stad

Gepubliceerd 5 november 2019

Er zijn al verschillende organisaties die stimuleren om klimaatadaptieve maatregelen te nemen met hulp van de natuur. Zo helpt de handleiding De Levende Tuin van de VHG je om je tuin te vergroenen, staan er in de handleiding Het levende Gebouw veel ideeën om gebouwen te vergroenen, en is er een Checklist Groen Bouwen van onder andere de Vogelbescherming. Ook gemeenten willen meer gebruikmaken van zulke ‘Nature based Solutions’ om de leefomgeving gezond, aantrekkelijk en klimaatadaptief te maken. Maar hoe doe je dat? De City Deal Klimaatadaptatie wil gemeenten en andere partijen hierbij op weg helpen met de publicatie ‘De natuur als oplossing voor de effecten van klimaatverandering in de stad’ (pdf, 1.6 MB).

Wat zijn Nature based Solutions?

Bij Nature based Solutions gebruik je de natuur als oplossing om prettig in de stad te kunnen leven. Tegelijk moet zo’n oplossing de natuur en haar ecosysteem ook helpen. Zo wordt het een oplossing voor meer problemen in de leefomgeving: de stad wordt klimaatbestendiger, er komt meer biodiversiteit en de leefomgeving wordt gezonder.

Meer natuur, minder techniek

Op veel van de uitdagingen van klimaatverandering hebben we de afgelopen jaren met technologische oplossingen gereageerd. Zoals airco’s en zonneschermen tegen de hitte, en pompinstallaties bij overstromingen. Oplossingen voor de korte termijn die vaak werken voor een probleem op microniveau. De natuur biedt bredere oplossingen voor de lange termijn. Denk bijvoorbeeld aan leibomen voor de zonnige kant van je huis, in plaats van een zonnescherm voor de ramen. De bladeren van de bomen hebben hetzelfde effect als een zonnescherm. Tegelijk bevorderen ze de biodiversiteit en maken ze je woning klimaatbestendiger: de wortels van de bomen absorberen neerslag en de schaduw van de bomen brengt ook buiten verkoeling. Ook maken de bomen de lucht gezonder en de omgeving mooier.

Een paar successen

Arcadis heeft een inventarisatie (pdf, 2.7 MB) gemaakt van projecten die gebruikmaken of hebben gemaakt van Nature based Solutions. Een van de eerste Nature based Solutions is gedaan bij de beek De Mark in Breda. Deze beek zorgde jarenlang voor wateroverlast. Door de loop van de beek weer in de oude staat terug te brengen, heeft de beek weer ruimte. Door deze natuurlijke klimaatbuffer heeft Breda veel minder wateroverlast. Ook Dordrecht pakt de wateroverlast aan met hulp van de natuur, maar dan in stadsparken. Eindhoven is bezig om de stad te vergroenen en ontharden, en heeft een inspiratieboek (pdf, 14 MB) gemaakt om de kennis over Nature based Solutions vast te leggen.

Een paar adviezen

In de publicatie staan verschillende adviezen van experts. Dit zijn er een paar:

  • Reguleer de ondergrond. Die ligt vaak vol met kabels en leidingen, en dat worden er alleen maar meer. Bomen langs kabels en leidingen hebben het zwaar. Een voorbeeld van hoe het anders kan zie je op IJburg. Daar liggen alle kabels en leidingen in één strook.
  • Verminder het aantal parkeerplaatsen, in ieder geval met de helft.
  • Combineer natuur met techniek: bijvoorbeeld zonnepanelen op een groen dak.
  • Deel kennis met andere gemeenten, zoals in CityDeals of Europese projecten.