OSKA: Overleg Standaarden Klimaatadaptatie

Bij het ontwerpen, bouwen en onderhouden van gebouwen, infrastructuur en openbare ruimte spelen standaarden een belangrijke rol. Voorbeelden van standaarden zijn normen, richtlijnen, protocollen, checklists en handreikingen. In standaarden is vaak nog geen rekening gehouden met klimaatverandering, waardoor klimaatadaptatie vaak niet of niet goed wordt toegepast. Het Overleg Standaarden Klimaatadaptatie (OSKA) wil daar verandering in brengen: door met verschillende partijen in gesprek te gaan en samen te bepalen welke onderwerpen belangrijk zijn, wil ze bevorderen dat nieuwe inzichten over klimaatverandering een plek krijgen in standaarden.

Hoe kunnen standaarden helpen bij klimaatadaptatie?

Uit gesprekken met overheden en private partijen blijkt dat klimaatverandering vaak nog niet in bestaande en nieuwe standaarden is verankerd. In de praktijk zorgt dit voor onduidelijkheid en verschillen in uitvoering. Opdrachtgevers en uitvoerders van projecten willen dat er snel goed op elkaar afgestemde standaarden komen waarin de nieuwe inzichten over klimaatverandering verwerkt zijn. Zo wordt het voor iedereen makkelijker om klimaatadaptieve oplossingen en aanpassingen uit te voeren in de praktijk. En zo kunnen we Nederland beter bestand maken tegen de effecten van klimaatverandering.

Hoe werkt OSKA?

OSKA ontwikkelt standaarden niet zelf, maar zet de ontwikkeling ervan in gang. In OSKA werken overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en de standaardisatie-organisaties CROW, ISSO, NEN, RIONED met elkaar samen. Zij willen bevorderen dat klimaatadaptatie in nieuwe en bestaande standaarden snel een plek krijgt en dat deze aangepaste standaarden worden opgeschaald. Ook willen ze samenwerking en begrip tussen verschillende disciplines en sectoren stimuleren.

OSKA doet onder andere het volgende:

  • Het kijkt naar nieuwe projecten waarin klimaatadaptatie een rol speelt. Deze projecten kunnen als voorbeeld dienen voor nieuwe standaarden.
  • Het bepaalt samen welke onderwerpen aangepakt moeten worden: Welke zijn urgent? Voor welke onderwerpen is samenwerking nodig om er standaarden voor te kunnen ontwikkelen? Welke organisaties gaan de standaarden voor de verschillende onderwerpen realiseren?

Nadat OSKA de aanpassing van bestaande en nieuwe standaarden in gang heeft gezet, gaan actieteams ermee aan de slag. Zij maken afspraken over de ontwikkeling of aanpassing van standaarden.

Wat heeft OSKA tot nu toe gedaan?

OSKA heeft al verschillende stappen gezet om klimaatadaptatie in standaarden te verwerken. Hieronder staan verschillende onderwerpen die zij verkend heeft om dat te kunnen doen. Voor het onderwerp ‘Koeling van gebouwen’ heeft ze ook al afspraken gemaakt.

  1. Verkenning koeling van gebouwen: Nederland wordt warmer. Er zijn vaker hittegolven in de zomer. De behoefte neemt toe om gebouwen koel te houden. Houden de standaarden voor nieuwbouw en renovatie hier genoeg rekening mee? In deze verkenning heeft OSKA in kaart gebracht welke standaarden te maken hebben met koeling van gebouwen en in hoeverre deze standaarden al rekening houden met klimaatverandering.
  2. Intentieverklaring koeling van gebouwen: In vervolg op de verkenning ‘Koeling van gebouwen’ heeft OSKA een intentieverklaring opgesteld. Hierin staan afspraken om ervoor te zorgen dat standaarden voor nieuwbouw en renovatie rekening houden met klimaatverandering. Deze afspraken zijn er vooral op gericht dat gebouwen in Nederland ook in de toekomst koel kunnen blijven, zonder airco’s te gebruiken.
  3. Verkenning opvang en afvoer hemelwater: Het wordt steeds meer de trend om regenwater vast te houden in plaats van het zo snel mogelijk af te voeren. Maar is dit nieuwe besef ook goed in standaarden verankerd? OSKA heeft uitgezocht in welke standaarden opvang en afvoer van regenwater een rol speelt. In deze verkenning brengt ze in kaart of en hoe elk van deze standaarden rekening houdt met de nieuwe inzichten.
  4. Verkenning maatregelen infiltratie hemelwater: Aan welke eisen moeten maatregelen voldoen om regenwater op te vangen in de bodem? Hoe borg je dat voorzieningen zoals wadi’s of krattensystemen ook op termijn voldoende blijven functioneren? Bedrijven en overheden geven aan dat ze behoefte hebben aan duidelijkheid hierover. Met een groot aantal bedrijven, overheden en kennisinstellingen heeft OSKA deze vraag uitgewerkt in een verkenning.
  5. Verkenning stresstesten: Met een stresstest kun je in kaart brengen hoe kwetsbaar je gebied is voor hitte, wateroverlast, droogte en overstromingen. Overheden zoals gemeenten en waterschappen zijn verplicht om zo’n stresstest uit te voeren. Ze kunnen daarbij gebruikmaken van de Bijsluiter gestandaardiseerde stresstest. Geeft de Bijsluiter hun genoeg sturing? Hebben ze meer of duidelijkere afspraken nodig? Deze verkenning geeft antwoord op deze vraag.

Hoe is OSKA ontstaan?

Vanuit de stuurgroep van het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie (DPRA) en het directeurenoverleg van de Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) ontstond de wens voor een samenwerking op het gebied van standaarden. Zo is OSKA in 2019 ontstaan: het Overleg Standaarden Klimaatadaptatie. OSKA heeft een onafhankelijke voorzitter: Arie Deelen, oud-directielid van DCMR Milieudienst Rijnmond. Ab de Buck en Jacobien Boehmer, beiden consultant bij NEN, vormen het secretariaat.

Suggesties of vragen?

Heb je suggesties voor onderwerpen waarbij OSKA kan helpen? Of ken je een standaard waarin klimaatadaptatie een plek moet krijgen? Laat het ons weten via Jacobien.Boehmer@oska-netwerk.nl.

OSKA wordt aangestuurd door OSKA_PLENAIR. Hierin werken de volgende organisaties samen:

  • CROW – standaarden infrastructuur en beheer openbare ruimte
  • ISSO – standaarden bouw- en installatietechniek
  • NEN – normalisatie Nederland en internationaal
  • Stichting RIONED – standaarden stedelijk waterbeheer
  • Bouwend Nederland
  • Techniek Nederland
  • NL Ingenieurs
  • Verbond van verzekeraars
  • FME
  • VHG
  • KNMI
  • Hoogheemraadschap van Delfland
  • Gemeente Dordrecht
  • Rijkswaterstaat
  • Provincie Zuid-Holland
  • Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat / DPRA