Ondergrondse infrastructuur

Wat verandert er?

Een veranderend klimaat zal op verschillende manieren ondergrondse transportleidingen beïnvloeden. Door klimaatverandering kunnen meer stormen zorgen voor toenemende  risico’s op schade aan de kabels en leidingen bij bijvoorbeeld het omwaaien van bomen. Dit effect is groter wanneer de grond verzadigd is met water door veel regen. Bij (eventuele) overstromingen is ondergrondse infrastructuur waarschijnlijk beperkt bruikbaar door uitval van installaties en voorzieningen (bijvoorbeeld stroomuitval). Hogere temperaturen hebben met name effect op bovengrondse leidingen. Bij droogte is er meer kans op oxidatie (corrosie) van ondiep gelegen leidingen door het zakken van de grondwaterspiegel. Het is nog niet duidelijk of, en zo ja in welke effect, klimaatverandering via de beïnvloeding van sedimentatie- en erosiepatronen heeft op de noodzakelijke gronddekking van kabels en leidingen die rivieren kruisen. Nieuwe kabels zijn tegenwoordig vaak geboord en daarbij speelt de problematiek van te weinig gronddekking feitelijk geen rol.

Wat doen beheerders van ondergrondse transportleidingen?

Er is nog geen specifiek beleid voor klimaatadaptatie in relatie tot kabels en buisleidingen. Kabels en leidingen vormen een essentiële modaliteit voor het transport van onder andere gevaarlijke stoffen, gassen, drinkwater en afvalwater (riolering) en data. Buisleidingen kunnen een goed alternatief zijn voor het transport van stoffen via de andere modaliteiten en moeten dan ook in samenhang daarmee worden beschouwd omdat ze kunnen bijdragen aan een klimaatbestendig transportnetwerk.

Het buisleidingennetwerk in Nederland is geen publieke voorziening. De meeste leidingen zijn in het bezit van private partijen. De problematiek van klimaatverandering staat op dit moment nog niet expliciet op de agenda van de betrokken (markt)partijen. Wel is in de jaren 70 de ‘buisleidingenstraat’ van Rotterdam richting Antwerpen als publieke infrastructuur gerealiseerd. Het gaat daarbij om voorzieningen zoals tunnels ten behoeve van gebundeld transport. Leidingeigenaren kunnen tegen betaling hun leiding in de straat leggen. Ook hier is niet expliciet klimaatverandering meegenomen in de overwegingen.

Aangezien leidingen meestal in het bezit zijn van private partijen heeft de overheid vooral sturing op de leidingen via wet en regelgeving. Daarmee kan ook de gevoeligheid van buisleidingen voor klimaatverandering beperkt worden. Bijvoorbeeld door het opnemen van eisen in een vergunning die een buisleiding minder gevoelig maken voor de eerder beschreven effecten van klimaatverandering; bijvoorbeeld leidingen diep genoeg onder waterbodem en leidingen beschermen tegen boomwortels).

Samenwerking met andere partijen en sectoren

In het MIRT onderzoek goederenvervoercorridors Oost en Zuidoost (ministerie I&M, 2017) is aangegeven dat ontwikkelingen rondom met name de energietransitie vragen om een robuust maar ook flexibel netwerk van buisleidingen die industriële clusters onderling verbindt maar ook de export van intermediaire stoffen voor energiegebruik naar het buitenland mogelijk maakt. Daarmee zijn buisleidingen niet alleen onontbeerlijk voor het slagen van deze transities, het systeem buisleidingen zelf zal ook een transitie moeten ondergaan; robuust en flexibel met klimaatverandering.


Ondergrondse infrastructuur