Vitaal en kwetsbaar in de stresstest

De stresstest richt zich op het in beeld brengen van de kwetsbaarheid van verschillende functies voor extreme klimatologische omstandigheden. De Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie stelt specifiek dat de nationale vitale en kwetsbare functies uiterlijk in 2050 beter bestand moeten zijn tegen de gevolgen van overstromingen en wateroverlast. Daartoe wordt uiterlijk in 2020 beleid en regelgeving vastgesteld.

Aanpak vitaal en kwetsbaar: stand van zaken

Tot medio 2018 is in de aanpak vitale en kwetsbare functies vooral aandacht besteed aan het opstellen van doelen en ambities door de verantwoordelijke ministeries, in afstemming met de betrokken sectoren. De stap naar de lokale en regionale praktijk is lastig, zo blijkt uit vier regionale Pilots Vitaal en Kwetsbaar (Botlek, IJsselvechtdelta, Westpoort en Zeeland). Dat komt onder meer doordat de (netwerk)beheerders vertrouwelijke informatie over locaties en kwetsbaarheden van hun infrastructuur niet zomaar beschikbaar willen en mogen stellen. Daarnaast hebben ze ook geen capaciteit om medewerking te verlenen aan alle noodzakelijke stresstesten in hun beheergebied.

Tot op heden is ook in (gemeentelijke) stresstesten weinig tot geen aandacht besteed aan de vitale en kwetsbare functies binnen het grondgebied. Niettemin is het belangrijk dat lokale en regionale overheden bekend zijn met de op hun grondgebied gevestigde vitale infrastructuur. Het is bijvoorbeeld van belang om te weten of in geval van overstroming of extreme neerslag risico’s bestaan voor de levering van elektriciteit, gas en drinkwater. Ook als gebieden niet overstromen, kunnen dergelijke nutsvoorzieningen uitvallen, omdat productielocatie, infrastructuur of andere objecten elders wel onder water staan (zogenaamde cascade-effecten). De kwetsbaarheid voor uitval van vitale functies moet daarom regionaal worden bekeken.

Op dit moment wordt vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie een nieuwe werkwijze opgezet om vitale en kwetsbare infrastructuur in te bedden in de stresstest en de uitvoeringsagenda. Daartoe wordt ook de aansluiting gezocht bij de Veiligheidsregio’s, die verantwoordelijk zijn voor crisisbeheersing. In de zogenoemde Impactanalyses van de Veiligheidsregio’s staat de vitale infrastructuur en wateroverlast centraal. Het is effectief om op provinciaal niveau het gesprek aan te gaan en de regionale en lokale kwetsbaarheden in beeld te brengen, zo blijkt uit de eerste resultaten van twee pilots met de provincies Gelderland en Limburg en de bijbehorende Veiligheidsregio’s. Ook blijkt dat (netwerk)beheerders van vitale en kwetsbare functies bereid zijn op provinciaal niveau aan te sluiten en informatie te delen. Ze hoeven in dat geval dan niet bij alle gemeentelijke stresstesten aan te sluiten. Ook kunnen er, vanwege de betrokkenheid van de Veiligheidsregio’s, betere afspraken worden gemaakt over het al dan niet delen van vertrouwelijke informatie. Medio 2019 zal deze aanpak landelijk worden uitgerold.

Wat kunnen lokale en regionale overheden nu al praktisch doen?

De beheerders die verantwoordelijk zijn voor de betreffende functies en/of netwerken kunnen niet met alle lokale en decentrale overheden afzonderlijk een stresstest en risicodialoog uitvoeren. Lokale en regionale overheden worden geadviseerd, zolang de nieuwe werkwijze nog niet is uitgewerkt, bij de uitvoering van de stresstest en risicodialoog in ieder geval de Veiligheidsregio te betrekken. Onder andere omdat informatie over vitale infrastructuur niet altijd openbaar en/of bekend is binnen een gemeente. In overleg met de Veiligheidsregio kan worden bepaald welke vitale en kwetsbare infrastructuur of objecten binnen eigen grondgebied, of in uitstraling naar de regio, een risico vormen en dus in het kader van de stresstest en risicodialoog moeten worden meegenomen. Dit geeft dan ook aanleiding om de netwerkbeheerders te betrekken en aan te spreken op hun verantwoordelijkheid (bijvoorbeeld leveringszekerheid).

De Veiligheidsregio’s en beheerders van de vitale en kwetsbare functies hebben vanuit oogpunt van risico- en crisisbeheersing aandacht voor overstromingsrisico’s en wateroverlast. Zie ook www.risicokaart.nl. Hitte en droogte zijn tot dusver buiten beschouwing gebleven. De evaluatie van de hitte en droogte van 2018 zal daar mogelijk verandering in brengen.

Meer informatie over Vitaal en Kwetsbaar is de vinden op deze pagina.