Stadsbeek Enschede


De Gemeente Enschede werkt aan een oplossing voor de bestaande problemen met regenwater- en grondwateroverlast en wil op een duurzame wijze de gevolgen van de verwachte klimaatverandering aanpakken. Tegelijkertijd moet deze oplossing bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit en de uitstraling van Enschede. Om dit te realiseren gaat de gemeente een watergang dwars door de bestaande stad aanleggen, van in totaal circa 5 km lang: De Stadsbeek. De beek wordt gefaseerd aangelegd en de inpassing hiervan zal rond 2050 geheel zijn gerealiseerd. In 2016 wordt gestart met de aanleg van de eerste fase.

Resultaten

Watervisie Enschede

In de watervisie ‘Enschede Verbindt’ zijn de ambities van de Stad Enschede en de ambities op het gebied van waterhuishouding en riolering samengebracht in onderstaand schema:

1

Relatie tussen watervisie en ambities Stad Enschede

Een belangrijk doel is het zoeken naar een duurzamere oplossing om de hemelwater- en grondwateroverlast in Enschede te beperken en de waterkwaliteit te verbeteren, op korte én op lange termijn. Door klimatologische veranderingen krijgen we in de toekomst steeds vaker te maken met hetere zomers en daardoor extremere regenbuien. De bebouwde omgeving zal opwarmen en er zal vaker water op straat blijven staan bij piekbuien. Het is noodzakelijk hierop te anticiperen. Daarbij willen we onze ambities realiseren op het gebied van duurzaamheid, klimaatbestendigheid, vergroten biodiversiteit, verkeersveiligheid, ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. Door de specifieke ligging van Enschede, haar textielverleden en door het verdwijnen van de meeste beken die voorheen in Enschede lagen, zijn de grondwaterproblemen en de hemelwateroverlast in de loop der jaren toegenomen.

2

Ontstaan Enschede en ligging op de stuwwal

3a3b

Bekenstelsel anno 1900 en anno 2010

Samen bouwen aan klimaatbestendige water- en ruimtelijke structuur

Met de keuze voor een Stadsbeek zetten we in op een lange termijn perspectief dat aansluit op de ambities van de stad: ruimtelijke oplossingen die passen bij het natuurlijke systeem en de bebouwde omgeving, waar samen met partners en bewoners in wordt geïnvesteerd. Met de Stadsbeek bereidt Enschede zich voor op de klimaatveranderingen en bouwen zij aan een beeldbepalende structuur van de stad over een periode van 20 tot 40 jaar. Daarmee is de Stadsbeek een totaalconcept voor de aanpak van (water)knelpunten en het realiseren van de ambities van Enschede.

4

Realisatie Stadsbeek

Concept van de KlimaatActieve Stad
De Stadsbeek is een project waarin het concept van de KlimaatActieve Stad (KAS) heel duidelijk zichtbaar wordt. De wateropgave wordt gekoppeld aan andere maatschappelijke opgaven. Daarbij vindt de hele totstandkoming plaats in samenwerking met meerdere partners. De gemeente, bewoners, woningbouwcorporaties, het waterschap, bedrijfsleven, scholen en kennisinstellingen. Water wordt hiermee een katalysator voor het vergroten van de leefbaarheid in de wijken.

De werkwijze zoals deze voor de Stadsbeek wordt uitgevoerd is geen blauwdruk, maar is als concept goed reproduceerbaar. Het laat zien dat KAS als totaalconcept werkt en inspiratie biedt in de vorm van geleerde lessen en best practices voor andere KAS projecten en soortgelijke opgaven elders in Nederland, Europa en daarbuiten. De Stadsbeek biedt daarmee nadrukkelijk een exporteerbare aanpak.

Door de Stadsbeek gefaseerd aan te leggen, met voor elk deel zijn eigen functionaliteit, kan beter worden ingespeeld op wijzigende omstandigheden en nieuwe inzichten. Zo wordt voorkomen dat nu wordt gekozen voor een bepaalde structuur en dimensionering, die op termijn toch niet functioneel genoeg blijkt te zijn.

Klimaatadaptatie

De Stadsbeek verhoogt de klimaatbestendigheid tegen wateroverlast en hittestress:

  • De Stadsbeek biedt ruimte voor waterberging, extra afvoercapaciteit en kansen om hemelwater van de riolering af te koppelen. Kortom, de Stadsbeek is een belangrijke duurzame drager van de totale wateropgave van Enschede. De Stadsbeek is essentieel voor het realiseren van de afkoppelopgave.
  • De groen-blauwe structuur van de beek zorgt voor verkoeling door verdamping van groen, schaduwwerking van bomen en aanvoer van koel water.

Klimaatmitigatie

Na aanleg van de Stadsbeek kan grondwater onder vrij verval afstromen naar de beek. Hierdoor zijn de grondwaterpompen die in de huidige situatie 24 uur per dag draaien, niet meer nodig en kan energie worden bespaard.
Doordat de huizen geen last meer hebben van grondwateroverlast zijn ze minder vochtig. Voor het verwarmen van droge huizen hoeft minder gestookt te worden wat leidt tot een lagere CO2 uitstoot. Bovendien is minder vocht in huis beter voor de volksgezondheid. De Stadsbeek biedt kansen voor verduurzaming van de bebouwing langs de beek, door samen met bewoners en woningcorporaties te kijken naar de aanleg van groene daken, zonnepanelen of woningisolatie.

Planning

De aanleg van een drainage-infiltratie systeem (DIT) om de grondwaterstand te reguleren en afgekoppeld hemelwater te kunnen transporteren/infiltreren, is in 2016 in straten met de meeste overlast gerealiseerd als zelfstandig werk. Om de kosten zo veel mogelijk te beperken, wordt in de overige straten de aanleg van een DIT systeem gecombineerd met andere werkzaamheden, zoals rioolvervangingen.

De aanleg van de Stadsbeek in Pathmos en Stadsveld is opgeknipt in drie fasen. Fase 1 wordt in 2017 aangelegd, fase 2 in 2018 en fase 3 in 2019.

Tijdens de aanleg van de Stadsbeek kijken we steeds naar kansen in de directe omgeving, daar waar we dakwater kunnen afkoppelen, water vast kunnen houden of de omgeving kunnen vergroenen doen we dat! Dat doen we natuurlijk niet alleen, maar samen met partners en bewoners proberen we onze ambities te realiseren.

Contactpersoon

Sylvia Schot-Vos
Gemeente Enschede
S.Schot-Vos@enschede.nl
06-12187724


Resultaten verschenen op
Projectsoort
Uitgevoerde maatregel
Deelnemer
Gemeente Enschede & Waterschap Vechtstromen
Schaal
Gemeente, Wijk / buurt
Thema
Droogte, Hitte, Wateroverlast

Meer informatie